GBS Genetik midir? Herkesin Düşündüğü Ama Kimsenin Cevabını Bulamadığı Bir Soru!
Bir yaz gününde İzmir’in o sıcacık sokaklarında, çimenler üzerinde uzanırken, bir anda beynimden bir fikir fırlıyor: “GBS genetik midir acaba?” Hani bazen bir konu takılır, belki bir soru, belki bir kelime, ne bileyim, belki de sadece bir odaya girip “Neydi bu iş?” diye hayıflanmak… Neyse, derin düşüncelerimin ortasında o an, GBS’in genetik bir özellik olup olmadığı sorusu beliriyor kafamda. Ama o kadar da normal değil mi? Hani düşünsenize, arkadaş ortamında biri birden “GBS genetik midir?” diye sorsa, senin de bir kafa karışıklığına düşmen olası. GBS ne ki? Gibi bir şey olur, doğru mu? Ama bekleyin, birazdan bu sorunun cevabına geleceğiz. Şimdi bana bir şans verin, anlatıyorum.
GBS: Biri Gerçekten Bunu Sorabilir Mi?
Hadi önce biraz GBS’i tanıyalım. GBS, Guillain-Barré Sendromu’nun kısaltması. Bu durum, bağışıklık sisteminin sinir sistemine saldırması sonucu ortaya çıkabiliyor. Evet, gerçekten kulağa oldukça ciddî geliyor. Ama asıl mesele şu: Acaba bu sendrom genetik mi? Yani doğuştan gelen bir şey mi? Yoksa bir anda, sırf 7-11 arası kahve içip muhabbet ederken hayatımıza giren kötü şans mı?
Hadi başlayalım. Bir gün, ben de dondurmacıdan dönüyorum. Elimde çikolatalı, muzlu dondurma var. Bir bakıyorum, yaşlıca bir adam neşeyle bana doğru geliyor. “Oğlum, sen GBS’i duydun mu?” diye soruyor. “Yok, duymadım,” diyorum tabii ki. O adam da bana anlatmaya başlıyor. “Şöyle, GBS bir hastalık. Ama bazen, durduk yere sinirlerine saldırabiliyor. Kimse de tam olarak bilmiyor. Yani bir anda gelir, aniden. Çat!” diyor. Ben de tabii içimden “Baba, dondurmamı bozacaksın, sen ne anlatıyorsun?” diye geçirdim. Ama düşündüm, GBS gerçekten sinir sistemine saldıran bir hastalık mı, yoksa bir tür kötü şans mı?
Genetik Meseleye Gelince…
Hadi bu soruya dönelim, GBS genetik midir? Şimdi işin içindeyim, kafam karıştı, yazmamı bekliyorsunuz, tamam işte ben size anlatayım. Her ne kadar bu soruya net bir cevap bulmak kolay olmasa da, uzmanlar genetik faktörlerin etkisini tamamen göz ardı etmiyorlar. Yani şöyle: Evet, genetik faktörlerin etkisi kesinlikle var ama bu, “Bunu kesinlikle ailemdeki herkes yaşayacak” demek değil. Hani bazen annemiz bize hep “Oğlum, bak senin baban da buradayken GBS oluyor, dikkat et!” der ya, işte burada da ona bir tür göndermede bulunuyorlar. Ama gerçekten, bu kadar korkulacak bir şey mi?
Tabii, diyorum ya, o kadar kafam karışmışken bile hayat bana bunları düşündürttü. Kafamda, evde tek başıma otururken ne bileyim, biraz fazla düşünüyorum. “Genetik midir bu GBS? Birader, senin beynin bu kadar çalışıyor da niye yarım saat sonra fırıncıdan ekmek almayı unutuyorsun?” diye kendime gülüyorum.
Arkadaşımın Yaşadığı Korku ve Gerçekler
Bir arkadaşım var, adı Ahmet. Her gün kafamı şişirir. “Abi, şu GBS meselesini çözsen de rahatlasak,” der. Bir gün sohbet ederken “Genetik faktörler var mı?” diye sordu. O an gerçekten çok şaşırdım. Çünkü Ahmet’in biyoloji derslerine olan ilgisi, bir zamanlar “Zeytinli ekmek tarifi”ne dönmüştü. “Neden sormak istiyorsun?” diye sordum. “Yani, annemde var, ben de korkuyorum,” dedi.
Ve o an, düşündüm. Gerçekten genetik faktörler burada önemli mi? Ahmet’in annesi, yıllardır bu sendromla savaşan biriydi. Ama Ahmet, annesinin genetik etkisini düşündüğünde paniğe kapılmıştı. İşin ilginci, araştırmalar gösteriyor ki, GBS’in genetik yatkınlıkla ilişkisi olabilir, ancak bu genetik faktörlerin her zaman belirleyici olmadığı da söyleniyor. Yani işin içinde bazı faktörler var, ama yine de sadece genetikten değil, dış etkenlerden de söz edebiliriz.
İç Sesimle Düşüncelerim…
Gerçekten de, bazen çok fazla düşünmek insanı gerçekten zorlayabiliyor. “Hadi ya, hadi, bu genetik işlerini bırak da şu akşamki diziyi izleyelim!” diyorum içimden. “Ama ya gerçekten genetikse?” diye de ekliyorum, bir yandan da “Sadece daha fazla araştırma yap ve unutmamaya çalış” diye kendime sesleniyorum.
Bazen, izlediğimiz filmlerdeki gibi “genetik” meselesi kafamı kurcalıyor. Tam anlamıyla bu işin üzerine gitmek istemiyorum ama bir yandan da içinde bir merak var. Yani, bazı insanlar doğuştan bazı hastalıklara daha yatkındır, doğru ama hepimizin genetik yapısı farklı. Ama o kadar da değil… Yani ben mesela sabah kalkınca gözlerimi açmaya korkuyorum. “Bugün GBS mi oldu acaba?” diye sormaktan ziyade, sabahki rüyada neler olduğunu daha çok merak ediyorum.
Sonuç?
Sonuç olarak, GBS genetik midir? sorusu tam olarak kesin bir cevaba sahip değil. Araştırmalar genetik faktörlerin etkisinin var olduğunu ancak bu faktörlerin her zaman belirleyici olmadığını söylüyor. Yani, evet, genetik bir etkileşim olabilir, ama aynı zamanda çevresel faktörler, enfeksiyonlar ve bağışıklık sisteminin tepkileri de önemli bir rol oynar. Kısacası, GBS’e yakalanma olasılığınız sadece genetik yapınızla değil, birçok farklı etkene bağlıdır.
Bazen de, ne kadar korkarsan kork, hayatın sana her türlü sürprizi yapabilir. Ne de olsa, ben sabahları hala gözlerimi zor açıyorum. Ama düşüncelerim, hayatta ne kadar dikkatli olursam olayım, her şeyin biraz da şans olduğunu hatırlatıyor. Hadi, şimdi biraz rahatlayalım, GBS’i bir kenara bırakalım ve çikolatalı dondurmanın tadını çıkaralım.